Siostry i bracia lawendy, czyli o obfitującej w zioła rodzinie jasnotowatych. Cz. I

Wśród roślin nasiennych w zioła obfituje m.in. botaniczna rodzina jasnotowatych Lamiaceae. Jej najbardziej znanymi przedstawicielami są m.in. lawendy. Jednak bogactwo tej rodziny jest ogromne.

Obecna naukowa nazwa rodziny Lamiaceae jasnotowate pochodzi od nazwy typowego dla niej rodzaju Lamium jasnota. Starsza, już nieobowiązująca nazwa Labiatae wargowe, nadana została w 1789 roku przez francuskiego botanika de Jussieu i miała związek
z charakterystyczną budową kwiatu, przypominającego rozdziawiony dziób ptaka.

Jasnotowate skupiają tak dobrze wszystkim znane mięty, szałwie, lawendy. Ale to zaledwie 3 rodzaje spośród 240 wyróżnionych w rodzinie, liczącej ogółem ponad 7000 gatunków. Systematycy dzielą je na 7 większych grup, zwanych podrodzinami, przy czym wyróżnia się grupa Nepetoideae skupiająca około 50% przedstawicieli rodu. Najsilniej zróżnicowane
są rodzaje:




  • szałwia Salvia, licząca 900-1000 gatunków,
  • Clerodendrum z ok. 400-500 gatunkami,
  • tarczyca Scutellaria, licząca ok. 360 gatunków,
  • Plectranthus, obejmujący 350 gatunków,
  • czyściec Stachys, z 300 gatunkami,
  • kocimiętka Nepeta, z 250-300 gatunkami,
  • macierzanka Thymus, z 220-300 gatunkami,
  • niepokalanek Vitex, obejmujący 250 gatunków.

Członkowie jasnotowatych zamieszkują wszystkie kontynenty Ziemi, poza Arktyką               i Antarktydą.  Najliczniej jednak występują w obszarze Morza Śródziemnego
i w południowo-zachodniej Azji. Są mocno zróżnicowani i wybierają do życia rozmaite siedliska, wchodząc w skład wielu zbiorowisk, najczęściej suchych, tj. zbiorowisk roślinności twardolistnej, stepowej lub półpustynnej. Mniej licznie występują na terenach o wyższej wilgotności – w wysokich górach, w runie lasów lub w lasach tropikalnych, jako pnącza.

Jak każdą rodzinę botaniczną jasnotowate wyróżniają specyficzne tylko dla nich cechy. Do czterech typowych należą:

  • Łodyga czworoboczna na przekroju poprzecznym,
  • Liście osadzone na łodydze nakrzyżlegle,
  • Kwiaty zwykle grzbieciste, tzn. zbudowane z 2 warg, górnej 2-łatkowej i dolnej 3-łatkowej,
  • Męskie organy reprodukcyjne, 4 pręciki, są dwusilne, 2 są krótsze, 2 dłuższe.
Udostępnij ten wpis:
Ten wpis został opublikowany w kategorii Poradniki, Ziołowy zakątek i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.